Negatywne przesłanki stosowania aresztu tymczasowego – część II

Kontynuując przegląd szczególnych przesłanek negatywnych stosowania aresztu tymczasowego, który rozpoczęty został w poprzednim wpisie (Negatywne przesłanki stosowania aresztu tymczasowego – część I), przeanalizujmy teraz kolejne z nich, które uregulowane są w art. 259 § 2 i 3 k.p.k.

Zakaz stosowania tymczasowego aresztowania

Pierwszą z nich jest zakaz stosowania tymczasowego aresztowania w sytuacji, gdy na podstawie okoliczności sprawy można przewidywać, że sąd orzeknie w stosunku do oskarżonego karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania lub karę łagodniejszą albo że okres tymczasowego aresztowania przekroczy przewidywany wymiar kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia. Tymczasowy areszt musi przecież pozostać w odpowiedniej proporcji do spodziewanej kary, co stanowi wyraz realizacji zasady proporcjonalności, a przepis ten świadczy o tendencji ustawodawcy do stosowania tymczasowego aresztu tylko w ostateczności (zob. J. Izydorczyk, Stosowanie tymczasowego aresztowania w polskim postępowaniu karnym, Kraków 2002, s. 155). Zadaniem sądu orzekającego w sprawie jest zatem rozważenie – w świetle zgromadzonych dowodów oraz ujawnionych okoliczności – jaka potencjalna kara może zostać wymierzona oskarżonemu (zob. Postanowienie SA w Lublinie z 3.10.2007 r., II AKz 321/07).

Niedopuszczalność zastosowania tymczasowego aresztowania

Kolejną przesłanką negatywną jest niedopuszczalność zastosowania tymczasowego aresztowania, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku. Zakaz ten odnosi również do przestępstw zagrożonych tylko karą ograniczenia wolności lub grzywny. Obecne brzmienie tego przepisu jest tożsame z jego brzmieniem sprzed nowelizacji k.p.k. z dnia 1 lipca 2015 r.

Podstawy dla wyłączenia stosowania ww. zakazów znajdziemy jednak w § 4 art. 259 k.p.k., w którym stwierdza się, iż § 2 i 3 nie mają zastosowania, gdy oskarżony ukrywa się, uporczywie nie stawia na wezwania lub w inny bezprawny sposób utrudnia postępowanie albo nie można ustalić jego tożsamości. Ponadto ograniczenie przewidziane w § 2 nie ma zastosowania również wówczas, gdy zachodzi wysokie prawdopodobieństwo orzeczenia środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu sprawcy w zakładzie zamkniętym. Rację ma Sąd Najwyższy, stwierdzając iż w wypadku zastosowania tymczasowego aresztu na podstawie § 4, nie można mówić o niewątpliwie niesłusznym tymczasowym aresztowaniu, ponieważ wówczas jest to jedyny sposób na realizację celów postępowania karnego (zob. Postanowienie SN z 9.08.2002 r., V KKN 377/01).

Dr Joanna Koczur

Dr Joanna Koczur

Prawnik, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Po obronie pracy magisterskiej pt.: „Rola obrońcy w zakresie kontroli jakości materiału dowodowego w procesie karnym” uzyskała tytuł magistra prawa z wynikiem celującym. Po obronie rozprawy doktorskiej z zakresu kryminalistyki pt: „Czynniki wpływające na wypowiedzi świadków szczerych - aspekty kryminalistyczne” uzyskała tytuł doktora nauk prawnych. Autorka publikacji naukowych z zakresu kryminalistyki oraz procesu karnego, uczestniczka licznych konferencji naukowych poświęconych problematyce kryminalistycznej oraz karnistycznej.

- Profil - Więcej artykułów

You may also like...

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*