Rozwód, a może separacja? – najważniejsze różnice

W niniejszym wpisie zaprezentowane zostaną podstawowe różnice w zakresie skutków, jakie wywołuje orzeczenie rozwodu oraz orzeczenie separacji. Kiedy uzasadnione będzie zatem wystąpienie z żądaniem orzeczenia separacji? Co daje separacja? Jaka jest jej funkcja?

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż separacja nie wywołuje tak głębokich, daleko idących oraz definitywnych skutków, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód. Czasami też poprzedza ona decyzję o wystąpieniu z żądaniem rozwodu. Zdecydowanie jednak nie należy jej traktować jako wstępu do żądania rozwodu – niejednokrotnie przecież doprowadziła ona do złagodzenia, a nawet zażegnania panującego w małżeństwie konfliktu oraz zaowocowała podjęciem od nowa wspólnego pożycia przez małżonków, którzy zgodnie żądali zniesienia separacji.

Zgodnie z art. 611 § 1 KRO przesłanką do żądania przez małżonków orzeczenia separacji jest zupełny rozkład pożycia. Nie musi więc – tak jak w przypadku rozwodu – nosić on znamienia trwałości. Separacja jest instytucją prawną, która może być wykorzystana na wypadek konfliktu małżeńskiego nie noszącego cech trwałości. Co istotne, jeżeli jeden z małżonków żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione – sąd orzeka wówczas rozwód (tak: art. 612 § 1 KRO).

Generalnie orzeczenie separacji niesie ze sobą skutki takie, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód (art. 614 § 1 KRO), z tym jednak że istnieją w tym zakresie istotne różnice, na które wskazuje ustawodawca. Po pierwsze, małżeństwo – pomimo separacji – trwa nadal. To z kolei skutkuje tym, iż małżonkowie pozostający w separacji nie mogą zawrzeć nowego małżeństwa (tak: art. 614 § 2 KRO). Wykluczona jest również możliwość powrotu do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa. Ponadto – co istotne – w odróżnieniu od rozwodu, jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy (art. 614 § 3 KRO). Taka regulacja ma na względzie dalsze trwanie małżeństwa, ale również funkcje separacji o charakterze restytucyjnym, bowiem małżonkowie mogą w każdej chwili żądać zniesienia separacji (z kolei prawomocne orzeczenie rozwodu nie daje oczywiście takiej możliwości). Obowiązek wzajemnej pomocy dotyczy natomiast również m.in. wsparcia duchowego, pomocy w codziennych trudnościach, wsparcia materialnego, choć nie należy go utożsamiać z dostarczaniem alimentów.

Z chwilą zniesienia separacji, automatycznie ustają również jej skutki (art. 616 § 2 KRO).

Na marginesie, w zakresie skutków, które niosą ze sobą zarówno separacja, jak i rozwód, to w pierwszej kolejności wskazać należy na fakt, iż orzeczenie separacji – podobnie jak rozwodu – znosi obowiązek wspólnego pożycia, a to z kolei powoduje konieczność rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi małżonków i o kosztach utrzymania małoletnich. Podobnie, jak przy rozwodzie, przedstawia się też kwestia orzekania o sposobie korzystania przez małżonków ze wspólnego mieszkania. Jeżeli żądanie orzeczenia separacji jest rozpoznawane w trybie procesowym, wówczas sąd orzeka również o tym, który małżonek ponosi winę za rozkład pożycia (z kolei w trybie nieprocesowym sąd nie orzeka o winie z uwagi na zgodne wówczas żądanie orzeczenia separacji). Jeśli chodzi o obowiązek dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków pozostających w separacji drugiemu – generalnie obowiązek ten przedstawia się tak, jak w przypadku małżonków rozwiedzionych. Podobnie również wygląda kwestia powstania ustroju rozdzielności majątkowej wraz z dniem uprawomocnienia się orzeczenia separacji czy rozwodu.

 

Źródło: T. Smyczyński, Prawo rodzinne i opiekuńcze, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 164-175.

Dr Joanna Koczur

Dr Joanna Koczur

Prawnik, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Po obronie pracy magisterskiej pt.: „Rola obrońcy w zakresie kontroli jakości materiału dowodowego w procesie karnym” uzyskała tytuł magistra prawa z wynikiem celującym. Po obronie rozprawy doktorskiej z zakresu kryminalistyki pt: „Czynniki wpływające na wypowiedzi świadków szczerych - aspekty kryminalistyczne” uzyskała tytuł doktora nauk prawnych. Autorka publikacji naukowych z zakresu kryminalistyki oraz procesu karnego, uczestniczka licznych konferencji naukowych poświęconych problematyce kryminalistycznej oraz karnistycznej.

- Profil - Więcej artykułów

You may also like...

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*